Οικουμενικό πατριαρχείο - Ιερός Ναός Γενήσεως Θεοτόκου Μπεντεβή Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης

 

Φιλανθρωπία Ιερού Ναού Γενήσεως Θεοτόκου Μπεντεβή

Ένα από τα σοβαρά θέματα που απασχολούν την Ενορία μας και που με πολύ αγάπη..Περισσότερα

Κοινωνικό φροντιστήριο Ιερού Ναού Γενήσεως Θεοτόκου Μπεντεβή

Το Κοινωνικό Φροντιστήριο της Ενορίας μας λειτουργεί 4 συνεχή χρόνια και..Περισσότερα

Ιστορικό Ιερού Ναού Γενήσεως Θεοτόκου Μπεντεβή

Ήταν μεγάλος ο πόθος των κατοίκων της περιοχής Μπεντεβή Καμάρας και Παλαιού..Περισσότερα

Πρόγραμμα Ιερού Ναού Γενήσεως Θεοτόκου Μπεντεβή

Πρόγραμμα του Ιερού Ναού Γενήσεως Θεοτόκου Μπεντεβή Ηρακλειου..Περισσότερα

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Η λατρεία της Εκκλησίας μας είναι λατρεία λογική, λατρεία δηλαδή που προσφέρουμε εμείς τα έλλογα όντα, οι άνθρωποι, στον Υιό και Λόγο του Θεού. Και την προσφέρουμε με το λόγο, άλλοτε μελοποιημένο και άλλοτε όχι, καθώς και με κινήσεις γεμάτες συμβολισμό. Στο ναό, δηλαδή, κατά την ώρα της λατρείας τα λόγια τόσο του ιερέα όσο και των ψαλτών συνοδεύονται από μουσική, είναι άσματα, λόγια που ψάλλονται ή απαγγέλλονται μελωδικά. Το ερώτημα είναι: γιατί η Εκκλησία μας επέλεξε να ψάλλοται τα τροπάρια και όχι απλώς να διαβάζονται; Μήπως ο Θεός ακούει καλύτερα τις προσευχές μας, όταν αυτές λέγονται μελωδικά; Η απάντηση στο δεύτερο ερώτημα είναι σαφώς αρνητική: ο Θεός ακούει τις προσευχές μας είτε ψάλλονται είτε διαβάζονται είτε λέγονται σιωπηλά. Εκείνο που έχει σημασία, πάνω από όλα, είναι η προσευχή να βγαίνει μέσα από την καρδιά μας, να είναι προσευχή καρδιακή, θερμή, να ξεχειλίζει από αγάπη προς το Θεό, να γίνεται με ταπείνωση και απλότητα.
Αν είναι έτσι τα πράγματα, τότε τι θέλουμε την ψαλμωδία; Σ’ αυτό το ερώτημα θα προσπαθήσουμε να δώσουμε μια σύντομη απάντηση. Πρώτα-πρώτα να πούμε ότι η μουσική της Εκκλησίας είναι συνέχεια της αρχαίας ελληνικής μουσικής, την οποία όμως επεξεργάστηκαν ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός και οι άλλοι μεγάλοι μελωδοί, μουσικοί και ψάλτες της Εκκλησίας, δημιουργώντας μια πλουσιότατη μουσική παράδοση, η οποία συνεχίζεται αδιάσπαστα ως τις μέρες μας. Η μουσική αυτή (που είναι γνωστή ως Βυζαντινή Εκκλησιαστική Μουσική) δεν λειτουργεί αυτόνομα μέσα στην Εκκλησία. Υπάρχει, για να υπηρετεί σαφώς εκκλησιαστικούς και λατρευτικούς σκοπούς. Γι’ αυτό και χρησιμοποιείται, για να υπηρετεί το λόγο των τροπαρίων: προηγείται δηλαδή ο λόγος και ακολουθεί η μουσική. Η μουσική της Εκκλησίας είναι θεραπαινίδα (δηλ. υπηρέτρια, όπως θα λέγαμε σήμερα) του λόγου. Επομένως, η μουσική σκοπό έχει να βοηθήσει εμάς τους πιστούς να έλθουμε σε καλύτερη επαφή με το λόγο των τροπαρίων (μέσα στα οποία υπάρχει όλη η δογματική και ηθική διδασκαλία της Εκκλησίας μας), επειδή ένα τροπάριο μαθαίνεται ευκολότερα όταν ψάλλεται, παρά όταν διαβάζεται. Ποιος δεν ξέρει π.χ. το «Χριστός ανέστη», το «Ευλογητός ει Χριστέ ο Θεός ημών», το «Εν τη γεννήσει την παρθενίαν», το «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται» και τόσα άλλα τροπάρια, εξαιτίας της μελωδίας τους και μόνο;
Όμως η μουσική υπηρετεί και άλλους σκοπούς εντός της Θείας Λατρείας. Όπως γράφει ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, «η πνευματική τερπνότητα των θείων ασμάτων σημαίνει τη χαρά που προέρχεται από τα θεϊκά αγαθά, η οποία κινεί τις ψυχές  προς την αναμάρτητη και μακάρια αγάπη του Θεού, ενώ αντίθετα ξεσηκώνει μέσα τους ακόμη περισσότερο το μίσος κατά της αμαρτίας». Η μουσική, δηλαδή, γεννά στην ψυχή του χριστιανού τη χαρά, που είναι χαρά πνευματική, χαρά που προέρχεται από τη στροφή του ανθρώπου προς το Θεό και από την απόταξη της αμαρτίας. Χαιρόμαστε που ακούμε την ωραία ψαλμωδία, η οποία μας ανεβάζει ψηλά στο Θεό, μας θυμίζει την ωραιότητα του πνευματικού παραδείσου. Γράφει και πάλι ο άγιος Μάξιμος: «Οι θείες μελωδίες δηλώνουν τη θεία ηδονή και ευχαρίστηση που γεννιέται στις ψυχές όλων. Μυστικά δυναμωμένες από αυτήν, λησμονούν τους κόπους που κατέβαλαν για την απόκτηση της αρετής και ρίχνονται με νεανική ορμή στην άκαμπτη επιδίωξη των θείων και άφθαρτων αγαθών που μένει να έλθουν». Η μουσική, με άλλα λόγια, μας βοηθά στον αγώνα για την απόκτηση της αρετής, ώστε να γίνουμε καλύτεροι χριστιανοί.
Τέλος, η ορθόδοξη εκκλησιαστική μουσική επιτελεί μια βαθύτατα εκκλησιαστική λειτουργία. Αν σκεφτούμε ότι εντός του ναού, την ώρα της Θ. Λατρείας, πραγματοποιείται η ενότητα των πιστών στο όνομα του Χριστού, τότε η από κοινού ψαλμώδηση των ύμνων (σήμερα-δυστυχώς- τους ύμνους ψάλλουν μόνο οι ψάλτες, ως αντιπρόσωποι όλων των πιστών που παρευρίσκονται στην τέλεση της Θ. Ευχαριστίας) φανερώνει αυτή την ενότητα, συντελώντας ταυτόχρονα στη σφυρηλάτηση των δεσμών μεταξύ τους, αφού όλοι μαζί ομολογούν την κοινή τους πίστη. Έχει γραφτεί ότι «το άσμα ενοποιεί τις ψυχές, κάνοντάς τες να επικοινωνούν μεταξύ τους πέρα από κάθε σύνορο…Η μελωδία κάνει κοινά και αγαπητά τα νοήματα των λέξεων…Δημιουργεί μια κοινωνία ή το κοινό «εγώ»της λειτουργικής κοινότητας». Γι’ αυτό και όλα σχεδόν τα τροπάρια είναι γραμμένα στον πληθυντικό αριθμό, αφού εντός του Ναού προσευχόμαστε μελωδικά και συμμετέχουμε στην αναίμακτη Θυσία ως «εμείς», δηλαδή ως σύνολο, ως σύναξη πιστών, ως Εκκλησία και όχι ως «εγώ», ως ξεχωριστά άτομα δηλαδή.

Καλό είναι, λοιπόν,  οι χριστιανοί να προσπαθήσουμε να μάθουμε πολλά από τα τροπάρια που ψάλλονται στους ναούς μας και να τα σιγοψάλλουμε μαζί με τους ψάλτες, συμμετέχοντας έτσι  πιο ενεργά στη Λατρεία. Και ακόμα καλύτερο είναι να πείσουμε τα παιδιά μας να μάθουν να ψάλλουν για τρεις πολύ σοβαρούς λόγους: α) για να συμμετέχουν και αυτά στη Λατρεία και να γίνουν έτσι συνειδητοί χριστιανοί, β) για να διατηρηθεί η μακραίωνη μουσική παράδοση της Εκκλησίας, που σήμερα αναγνωρίζεται από τους πάντες ως η μήτρα της ελληνικής γενικά μουσικής και γ) για να υπάρξουν και στο μέλλον νέοι ψάλτες, κυρίως στα χωριά μας, όπου το πρόβλημα της έλλειψης ψαλτών είναι τεράστιο.